Atlas sukulentów

Dioscorea elephantipes

Stopa słonia

DioscoreaDioscoreaceae

Średnia uprawa

Niezwykła roślina kaudeksowa o dużej, częściowo wyniesionej ponad podłoże bulwie pokrytej grubymi, wielokątnymi płytami korkowymi. Z kaudeksu wyrastają sezonowe, wijące się pędy z drobnymi, sercowatymi liśćmi. Charakterystyczna powierzchnia starszych okazów przypomina skorupę żółwia lub skórę słonia.

Fot. Cbaile19 · Źródło · CC0 1.0 Universal Public Domain Dedication

Rodzaj: Dioscorea
Rodzina: Dioscoreaceae
Trudność: Średnia
Tempo wzrostu: Wolne
Okres kwitnienia: Późna wiosna – wczesne lato

O roślinie

Pochodzenie

Republika Południowej Afryki

Naturalne środowisko

Rośnie w suchych regionach Prowincji Przylądkowych, na kamienistych zboczach i skalistych stanowiskach, często wśród zarośli sukulentowych i karroidalnych. Występuje mniej więcej na wysokości 150–1200 m n.p.m. Naturalny cykl wzrostu jest związany z zimniejszą, wilgotniejszą częścią roku, natomiast podczas gorącego i suchego lata roślina może przechodzić w spoczynek.

Wygląd

Najbardziej charakterystyczną częścią rośliny jest duży, twardy kaudeks, którego znaczna część znajduje się nad powierzchnią podłoża. Z wiekiem jego szarobrązowa kora pęka na grube, wielokątne płytki przypominające skorupę żółwia. Z górnej części kaudeksu wyrastają cienkie, rozgałęziające się i wijące pędy. Liście są niewielkie, zielone do sinozielonych, zaokrąglone lub lekko sercowate.

Pielęgnacja

Światło

Preferuje bardzo jasne stanowisko. Dobrze toleruje bezpośrednie światło, ale w uprawie doniczkowej warto ograniczać przegrzewanie odsłoniętego kaudeksu podczas najintensywniejszego południowego słońca.

Podlewanie

Podczas aktywnego wzrostu podlewać umiarkowanie, pozwalając podłożu częściowo przeschnąć pomiędzy podlewaniami. Gdy liście zaczynają zamierać i roślina wchodzi w okres spoczynku, podlewanie należy mocno ograniczyć lub czasowo wstrzymać. Po pojawieniu się nowego pędu podlewanie można stopniowo wznowić. Najlepiej obserwować samą roślinę zamiast kierować się wyłącznie kalendarzem.

Temperatura

W okresie wzrostu dobrze radzi sobie w typowych temperaturach pokojowych. Zimą można zapewnić jej chłodniejsze warunki, ale bezpieczniej utrzymywać temperaturę powyżej około 5°C. W uprawie doniczkowej należy chronić ją przed mrozem i długotrwałym wychłodzeniem.

Wilgotność

Preferuje niską do umiarkowanej wilgotność powietrza i dobrą cyrkulację. Nie wymaga zraszania. Podczas okresu spoczynku szczególnie ważne jest unikanie utrzymywania kaudeksu i podłoża w wilgotnych warunkach.

Podłoże

Wymaga bardzo przepuszczalnego, mineralnego podłoża. Dobrze sprawdza się mieszanka z dużym udziałem pumeksu, żwiru, lawy, perlitu lub gruboziarnistego piasku. Doniczka musi mieć sprawny odpływ.

Nawożenie

W okresie aktywnego wzrostu można stosować oszczędnie rozcieńczony nawóz do sukulentów lub zbilansowany nawóz płynny. Podczas spoczynku nawożenie należy całkowicie wstrzymać.

Przesadzanie

Młodsze rośliny przesadzać w miarę rozwoju systemu korzeniowego, starsze znacznie rzadziej. Kaudeks należy traktować ostrożnie i nie uszkadzać jego powierzchni. Młode egzemplarze mogą szybciej rozwijać kaudeks, gdy przez pierwsze lata pozostaje on częściowo zakryty podłożem.

Rozmnażanie

Najpewniejszą metodą jest rozmnażanie z nasion. Sadzonki pędowe są znacznie trudniejsze do ukorzenienia. Nasiona wysiewa się płytko w ciepłym, przepuszczalnym podłożu.

Cechy rośliny

Maksymalny rozmiar

Dojrzały kaudeks zwykle osiąga około 60–90 cm średnicy, choć wyjątkowo stare egzemplarze mogą być znacznie większe. Sezonowe pędy mogą osiągać około 2–6 m długości.

Kwitnienie

Gatunek jest dwupienny, dlatego kwiaty męskie i żeńskie powstają na oddzielnych roślinach. Kwiaty są bardzo drobne, zielonkawożółte i zebrane w niewielkie kwiatostany. Nie stanowią głównej ozdoby rośliny.

Kolor

Kaudeks jest szarobrązowy i z wiekiem silnie korkowacieje. Pędy są brązowawe do zielonkawych, a liście zielone lub sinozielone. Kwiaty są drobne, żółtawozielone.

Toksyczność

Roślina zawiera związki, które mogą być toksyczne po spożyciu. Nie należy traktować surowego kaudeksu jako jadalnego. Podczas pielęgnacji warto zachować ostrożność i trzymać roślinę poza zasięgiem dzieci oraz zwierząt domowych.

Ciekawostki

Charakterystyczny kaudeks może z wiekiem przypominać zarówno stopę słonia, jak i skorupę żółwia. Dioscorea elephantipes ma nietypowy jak na wiele domowych sukulentów rytm wzrostu — często rozwija pędy od jesieni do wiosny, a gorące lato spędza w stanie spoczynku. Osobniki męskie i żeńskie występują oddzielnie.