Atlas sukulentów

Haworthia fasciata

Haworsja pasiasta

HaworthiaAsphodelaceae

Łatwa uprawa

Niewielki, zimozielony sukulent tworzący zwarte rozety sztywnych, ciemnozielonych liści. Jego najbardziej charakterystyczną cechą są wypukłe białe brodawki układające się w poprzeczne pasy na zewnętrznej stronie liści.

Fot. Krzysztof Andrzejewski · wszelkie prawa zastrzeżone (fotografia własna)

Rodzaj: Haworthia
Rodzina: Asphodelaceae
Trudność: Łatwa
Tempo wzrostu: Powolne
Okres kwitnienia: Najczęściej wiosną i latem; w uprawie domowej możliwe jest także kwitnienie poza typowym terminem.
Typ wzrostu: Rozeta tworząca z czasem niewielką kępę

O roślinie

Pochodzenie

Południowa Afryka, południowa część Prowincji Przylądkowych, przede wszystkim Prowincja Przylądkowa Wschodnia.

Naturalne środowisko

Rośnie w skalistych i kamienistych siedliskach subtropikalnej części południowej Afryki, często w miejscach częściowo osłoniętych przez inną roślinność. Naturalne podłoże szybko odprowadza wodę, a roślina jest przystosowana do okresowego przesychania.

Wygląd

Tworzy bezłodygowe lub niemal bezłodygowe rozety grubych, trójkątnych i ostro zakończonych liści. Liście są ciemnozielone, twarde i mają grubą skórkę; na ich zewnętrznej powierzchni występują wypukłe białe brodawki, często zlewające się w poprzeczne pasy. Wewnętrzna powierzchnia liści jest zwykle gładka, co pomaga odróżnić ten gatunek od podobnej Haworthiopsis attenuata. Z czasem roślina może tworzyć odrosty i niewielkie kępy.

Pielęgnacja

Światło

Wymaga dużej ilości jasnego, rozproszonego światła i może otrzymywać łagodne bezpośrednie słońce rano lub późnym popołudniem. Intensywne południowe słońce może powodować przebarwienia lub przypalenia, natomiast niedobór światła prowadzi do wydłużania liści, rozluźnienia rozety i osłabienia wzrostu.

Podlewanie

W okresie aktywnego wzrostu należy podlewać umiarkowanie dopiero wtedy, gdy podłoże wyraźnie przeschnie. Nadmiar wody powinien swobodnie wypłynąć z doniczki, a roślina nie może stać w mokrej osłonce. Zimą podlewanie należy mocno ograniczyć i utrzymywać podłoże prawie suche, podając niewielką ilość wody jedynie wtedy, gdy liście zaczynają się wyraźnie marszczyć.

Temperatura

Najlepiej rośnie w temperaturze około 10–26°C. Zimą korzystne są chłodniejsze warunki, ale w uprawie domowej bezpiecznie jest utrzymywać temperaturę powyżej 10°C. Gatunek nie jest mrozoodporny; krótkotrwałe temperatury bliskie 5°C mogą być tolerowane wyłącznie przez suchą roślinę, lecz nie powinny być standardem uprawy.

Wilgotność

Preferuje niską wilgotność powietrza i dobrą wentylację. Dobrze znosi typowe suche powietrze w mieszkaniu, nie wymaga zraszania, a długotrwale wysoka wilgotność połączona z mokrym podłożem zwiększa ryzyko gnicia.

Podłoże

Wymaga lekkiego, dobrze przepuszczalnego podłoża do kaktusów i sukulentów, najlepiej bez torfu lub z jego niewielkim udziałem. Dodatek materiałów mineralnych, takich jak pumeks, drobny żwir, lawa wulkaniczna lub perlit, poprawia odpływ wody i napowietrzenie korzeni.

Nawożenie

Wiosną i latem można zastosować raz lub dwa razy rozcieńczony nawóz o niskiej zawartości azotu przeznaczony do kaktusów i sukulentów. Nie należy nawozić suchej, osłabionej lub świeżo przesadzonej rośliny ani stosować nawozu w okresie zimowego ograniczenia wzrostu.

Przesadzanie

Przesadzać wiosną, gdy korzenie wypełnią doniczkę, podłoże straci przepuszczalność albo roślina utworzy dużą kępę; zwykle wystarcza zabieg co dwa lub trzy lata. Należy użyć doniczki tylko nieznacznie większej od poprzedniej i sprawdzić korzenie, usuwając części martwe lub zgniłe. Po uszkodzeniu korzeni warto odczekać kilka dni przed pierwszym podlewaniem.

Rozmnażanie

Najłatwiej rozmnaża się ją przez oddzielanie dobrze ukorzenionych odrostów podczas wiosennego przesadzania. Możliwe jest również wysiewanie nasion wiosną w temperaturze około 21–24°C oraz wykonywanie sadzonek liściowych wiosną i latem, choć metody te są wolniejsze i mniej wygodne niż podział kępy.

Cechy rośliny

Maksymalny rozmiar

Pojedyncza rozeta zwykle pozostaje niewielka i osiąga około 10–15 cm wysokości oraz podobną średnicę. Starsza roślina z odrostami może z czasem utworzyć szerszą kępę, a cienki pęd kwiatostanowy może osiągać kilkadziesiąt centymetrów wysokości.

Kwitnienie

Dojrzała roślina wytwarza długi, cienki i zwykle nierozgałęziony pęd kwiatostanowy, znacznie wyższy od rozety. Pojawiają się na nim niewielkie, rurkowate, dwuwargowe kwiaty typowe dla rodzaju Haworthiopsis. Kwitnienie nie kończy życia rozety.

Kolor

Liście są ciemnozielone, czasem przy silnym świetle przybierają odcień brązowawy lub czerwonawy. Wypukłe brodawki są białe i tworzą kontrastowe poprzeczne pasy. Kwiaty są drobne, białawe lub kremowe, zwykle z zielonkawą albo brązowawą żyłką.

Toksyczność

Haworsje uznawane są za nietoksyczne dla psów i kotów. Brakuje jednak równie szczegółowych danych klinicznych odnoszących się wyłącznie do Haworthiopsis fasciata, dlatego rośliny nie należy traktować jako jadalnej, a po spożyciu większej ilości przez człowieka lub zwierzę warto obserwować możliwość wystąpienia nieswoistych dolegliwości pokarmowych.

Ciekawostki

Aktualnie akceptowaną nazwą botaniczną jest Haworthiopsis fasciata, natomiast powszechnie używana nazwa Haworthia fasciata jest synonimem. Gatunek jest znacznie rzadszy w uprawie, niż sugerują etykiety sklepowe, ponieważ wiele roślin sprzedawanych pod tą nazwą to w rzeczywistości Haworthiopsis attenuata. Najbardziej użyteczną cechą rozpoznawczą jest zwykle gładka wewnętrzna powierzchnia liści u H. fasciata oraz białe brodawki skoncentrowane na ich zewnętrznej stronie.